Bir məğlubiyyət tarix yazanları kiçiltmir

Natiq G.Babayev

Coğrafiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

Futbol tarixində böyük komandaları məğlubiyyətlər deyil, məğlubiyyətdən sonrakı duruşları müəyyənləşdirir. “Qarabağ”ın son oyunu ətrafında yaranan müzakirələr isə göstərdi ki, bəzən bir oyunun nəticəsi illərlə qazanılmış nüfuzu kölgədə qoymağa çalışan haqsız mühakimələrə çevrilir.

Futbol milyonlarla insanın eyni anda sevindiyi, eyni anda kədərləndiyi nadir hadisələrdən biridir. Ona görə də hər qələbə coşqu, hər məğlubiyyət isə məyusluq doğurur. Lakin idman mədəniyyətinin əsas meyarı təkcə qalib gəlmək deyil, həm də məğlubiyyətə münasibətdə ədalətli olmağı bacarmaqdır. “Qarabağ”ın Avropa arenasındakı son məğlubiyyətindən sonra sosial şəbəkələrdə və müxtəlif platformalarda səslənən fikirlərin bir hissəsi məhz bu ədalət hissindən uzaq düşdü. Tənqid etmək əvəzinə, illərlə Azərbaycan futboluna xidmət etmiş bir komandanı və onun baş məşqçisini gözdən salmağa çalışan yanaşmalar üstünlük təşkil etdi.

Burada söhbət yalnız “Qarabağ”dan getmir. Burada söhbət Azərbaycan futbolunun qazandığı nüfuzun necə qiymətləndirilməsindən gedir.

“Qarabağ” artıq təkcə klub deyil

Hər ölkənin futbol tarixində müəyyən dövrlər olur ki, bir komanda öz sərhədlərini aşaraq milli futbolun simvollarından birinə çevrilir. Azərbaycan üçün son onilliklərdə bu missiyanı daşıyan klub “Qarabağ”dır.

Bu komanda yalnız ölkə çempionluğu uğrunda mübarizə aparmayıb. O, Avropanın ən güclü klubları ilə eyni meydanı bölüşüb, Azərbaycan bayrağını beynəlxalq stadionlarda təmsil edib, UEFA turnirlərində topladığı xallarla ölkənin futbol reytinqinə mühüm töhfələr verib. Bu gün Azərbaycan klublarının Avropa yarışlarında qazandığı hər əlavə yerin arxasında “Qarabağ”ın illərlə topladığı əmsal xallarının da payı var.

Bunu etiraf etmək “Qarabağ” azarkeşi olmaq demək deyil. Bu, sadəcə fakta hörmət etmək deməkdir.

Qurban Qurbanovun yaratdığı məktəb

Böyük məşqçilər təkcə oyun udmurlar, məktəb yaradırlar. Qurban Qurbanovun ən böyük uğuru da məhz budur.

O, Azərbaycan futboluna təsadüfi nəticələr deyil, sistem gətirdi. İntizam, peşəkarlıq, taktiki düşüncə, gənc futbolçulara etimad və uzunmüddətli inkişaf modeli “Qarabağ”ın əsas xüsusiyyətinə çevrildi. Onun rəhbərliyi altında yetişən futbolçular həm klub, həm də milli komanda üçün illərlə faydalı oldular.

Əlbəttə, Qurban Qurbanov da səhv edə bilər. Dünyada səhv etməyən məşqçi yoxdur. Ancaq bir oyunun nəticəsinə əsaslanaraq onun iyirmi ilə yaxın zəhmətini inkar etmək nə futbol biliyinə, nə də vicdanlı qiymətləndirməyə uyğun gəlir.

Tarix şəxsiyyətləri son nəticəyə görə deyil, bütöv fəaliyyətinə görə qiymətləndirir.

Tənqid başqa, qərəz başqa

Mən tənqidin əleyhinə deyiləm. Əksinə, inkişafın əsas şərtlərindən biri sağlam tənqiddir. Məşqçinin taktikasını, futbolçunun oyununu, klub rəhbərliyinin qərarlarını müzakirə etmək tamamilə normaldır. Lakin sosial şəbəkələrdə müşahidə etdiyimiz mənzərə fərqli idi. Bəzi insanlar sanki rəqib komandanın deyil, Azərbaycan klubunun məğlubiyyətinə sevinirdi. Bəziləri isə illərlə əldə edilmiş uğurları bir anda yox saymağa çalışırdı. Bu cür münasibət rəqabət deyil, qərəzdir.

İdmanda rəqib olmaq mümkündür, düşmən olmaq isə yox. “Sabah”, “Neftçi”, “Zirə”, “Turan” və digər klublar Azərbaycan futbolunun ayrılmaz hissəsidir. Onların uğuru da bizimdir. Eyni prinsip “Qarabağ”a da aid edilməlidir.

Avropada qazanılan hər xal Azərbaycanın xalıdır

Bəzən unuduruq ki, UEFA turnirlərində mübarizə aparan klub yalnız özünü təmsil etmir. O, ölkəsinin adından çıxış edir. Qazanılan hər xal Azərbaycanın hesabına yazılır, itirilən hər imkan da ümumi futbolumuzun imkanlarını azaldır.

Ona görə də Avropa oyunlarında Azərbaycan klubunun uğursuzluğunu məsxərəyə çevirmək əslində öz futbolumuza zərbə vurmaq deməkdir. Daxildə rəqabət nə qədər sərt olsa da, beynəlxalq arenada bütün Azərbaycan klubları eyni bayrağın nümayəndələridir. Futbol mədəniyyəti məhz bunu tələb edir.

Böyüklük məğlubiyyətdən sonra görünür

Dünya futboluna nəzər salaq. “Real”, “Liverpul”, “Bavariya”, “Milan”, “Barselona” – onların hamısı ağır məğlubiyyətlər yaşayıb. Heç kim həmin klubların böyüklüyünü bir oyuna görə mübahisə mövzusuna çevirməyib. Çünki böyük tarix bir nəticə ilə yazılmır.

“Qarabağ” da uduza bilər. Bu, idmanın qanunudur. Amma onun Azərbaycan futbolunda yaratdığı dəyəri kiçiltmək mümkün deyil. Çünki həmin dəyər bir oyunun yox, uzun illərin zəhmətinin məhsuludur.

Bu gün emosiyalar səngiyəcək. Sosial şəbəkələrdə yazılanların çoxu unudulacaq. Lakin tarix yenə də öz hökmünü verəcək: Azərbaycan futbolunun inkişafından danışılarkən “Qarabağ”ın və Qurban Qurbanovun adı xüsusi hörmətlə çəkiləcək.

Bir məğlubiyyət tarix yazanları kiçiltmir. Əksinə, böyük olanları yenidən ayağa qalxmağa vadar edir. Mən də bir Azərbaycan ziyalısı kimi məhz buna inanıram və futbolumuz üçün də bunu arzulayıram.